zondag 26 juli 2015

Mediahype: de turbo van de nieuwsvoorziening

NET VERSCHENEN IN:  J. Bardoel & H. Wijfjes (Red.) Journalistieke cultuur in Nederland. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2015


Mediahype, de turbo van de nieuwsvoorziening
Kenmerken, oorzaken en gevolgen van zelfversterkende processen in het nieuws


Peter Vasterman

1. Inleiding

Voor iedereen die het nieuws op de voet volgt, is het een bekend fenomeen: de plotseling exploderende media-aandacht voor een bepaald nieuwsonderwerp. Het verdriet van Mauro, het racisme van zwarte piet, de kopschoppers van Eindhoven, de zoektocht naar Julian en Ruben, de brand in Moerdijk, maar ook de Utrechtse asbestaffaire of het misbruikschandaal in de Katholieke kerk. Zelfs celebrity ‘schandaaltjes’ kunnen in het huidige medialandschap grote nieuwsgolven opleveren. Dagen- soms weken zijn de media in de ban van de jacht op meer nieuws over dat onderwerp. De nieuwsvoorziening schakelt de turbo in, de hete uitlaatgassen worden terug in het systeem gepompt, het vermogen neemt snel toe, met als gevolg een eindeloze stroom berichten, onthullingen, reportages, reconstructies, nieuwsanalyses en commentaren. Overal wordt teruggeblikt, vooruitgekeken, geanalyseerd, gespeculeerd en veel nieuws de hele dag door herhaald. Op de sociale media wordt het al snel dagenlang een trending topic: het gesprek van de dag.

Soms kunnen incidenten door dergelijke nieuwsescalaties uitgroeien tot grote maatschappelijke issues. Kamerleden eisen spoeddebatten in de Tweede Kamer, ministers moeten zich verantwoorden, belangengroepen betrekken stellingen, burgers roeren zich op internet. Intussen jagen de media op nog meer nieuws over het nieuwe probleem dat daardoor crisisachtige proporties krijgt. Alles wat op de een of andere manier te maken heeft met het onderwerp kan zo belangrijk nieuws worden. Door de focus op vergelijkbare incidenten lijkt het probleem plots op veel grotere schaal voor te komen dan gedacht. Er moet ‘iets’ gebeuren is de algemene stemming. Dat voedt weer de stroom van nieuws waardoor dat issue nog verder stijgt op de politieke agenda.

In dit hoofdstuk een analyse van deze dynamiek.